Analiza statystyczna

Metodologia badań z psychologii i statystyki

Istotność statystyczna, różnica istotnie statystyczna

Różnice pomiędzy nami zawsze występują, to oczywiste bo każdy z nas jest inny. W takim razie kiedy możemy powiedzieć, że ktoś jest lepszy vs. gorszy, ma niższy vs. wyższy wynik, lub że różnica jest tak mała, że mówimy że jesteśmy „podobni” aniżeli „różni”

Istotność statystyczna to nic innego jak prawdopodobieństwo, że wystąpi jakaś zależność/zjawisko w badanej grupie osób, przy założeniu, że takowej różnicy nie ma.

Np. badany grupę 100 osób, w tym 50 kobiet i 50 mężczyzn. Interesuje nas emocjonalność, np. mierzymy nasilenie empatii w badanej grupie. Stawiamy hipotezę alternatywną , która brzmi: Kobiety cechują się większym nasileniem empatii w porównaniu do mężczyzn. Hipoteza zerowa mówi nam o tym, że różnicy nie ma.

Postawiona hipoteza wskazuje, że występuje istotna różnica pomiędzy kobietami i mężczyznami w sferze empatii. Mówimy wiec o tym, że różnica ta nie jest zjawiskiem przypadkowym, ale reprezentuje pewną prawidłowość w funkcjonowaniu społeczno-emocjonalnym kobiet i mężczyzn.

O tym czy różnica ta jest zjawiskiem przypadkowym czy też nie określa poziom istotności, i przeważanie wynosi on 0,05, czyli 5%. Za poziom istotności uważamy dopuszczalne ryzyko popełnienia błędu 1 rodzaju. Kiedy p < 0,05 mówimy, że różnica jest istotna statystycznie, w przypadku gdy 0,1 > p > 0,05 – mówimy, że mam miejsce różnica na poziomie tendencji statystycznej, kiedy p > 0,1 – mówimy o braku jakiekolwiek różnicy.

Przy wyrażaniu różnicy pomiędzy badanymi sferami funkcjonowania społecznego, w naszym przypadku empatii posłużyłem się statystyką „p”. Różnice można też wyrazić za pomocą statystyki „d”.

Różnica między statystyką „p” a „d” jest taka, że wartość „d” nie jest uwarunkowana od liczebności próby, co ma miejsce w przypadku statystyki „p”. Statystyka „d” opisuje różnice w ujęciu ciągłym (różnica większa – mniejsza), w przypadku „p” mamy do czynienia ujęciem skokowym, tj. różnica jest albo jej nie ma.

 

Algorytm wyboru testu istotności różnic – dane niezależne

Algorytm wyboru testu istotności różnic

źródło: Brzeziński, J. (2011). Metodologia badań psychologicznych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN

Algorytm wyboru testu istotności różnic – dane zależne

Algorytm wyboru testu istotności różnic

źródło: Brzeziński, J. (2011). Metodologia badań psychologicznych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN